Σάββατο, 20 Οκτωβρίου 2007

Ιδέες και λόγια

Πήρε το μάτι μου, σε ένα εγχειρίδιο Δημόσιας Οικονομικής, μια φράση ενός παλιού αμερικανού πολιτικού, του Henry Clay, ηγέτη ενός εκ των μεγάλων κομμάτων των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Είχε δηλώσει ο Clay, ως αρχηγός κόμματος, πως τον ενδιαφέρει περισσότερο να είναι σωστός, παρά να κυβερνήσει. Δε γνωρίζω βέβαια τις αντιδράσεις του κόσμου και του Τύπου σε αυτήν τη δήλωση, παρουσιάζει ωστόσο εξαιρετικό ενδιαφέρον μια αναγωγή στο παρόν.
Ασφαλώς για να κάνει μια τέτοια δήλωση ο αρχηγός ενός κόμματος εξουσίας, πρέπει να συντρέχουν αρκετές προϋποθέσεις. Πρέπει καταρχάς η ιδεολογία να βρίσκεται ψηλά στην ιεράρχηση των αξιών του. Πρέπει να πιστεύει πως οι ψηφοφόροι δεν είναι απλά ένα άθροισμα ψήφων, αλλά ένα ζωντανό και δυναμικό ακροατήριο αποτελούμενο απο σκεπτόμενα μέλη για τα οποία η ιδεολογία παίζει επίσης σημαίνοντα ρόλο. Πρέπει να τολμά να αναδεικνύει και να τονίζει τις διαχωριστικές γραμμές με τα υπόλοιπα κόμματα ακόμα κι αν αυτό του στερήσει μερικές ψήφους στην απολιτίκ εποχή που ζούμε. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλά αν η δουλειά θα γίνει καλύτερα, αλλά αν θα γίνει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Εν ολίγοις, πρέπει να μην θεωρεί την εξουσία αυτοσκοπό.
Δυστυχώς όμως ο Clay είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρει μιμητές στη σημερινή εποχή. Οι κυβερνώντες ενδιαφέρονται μόνο να γαντζωθούν στις καρέκλες τους και η αντιπολίτευση να επιστρέψει ή να κατακτήσει επιτέλους την εξουσία. Με κάθε τρόπο. Στην αντιπολιτευτική ρητορική η ιδεολογία είναι παραγκωνισμένη και η όποια αναφορά γίνεται για τους τύπους. Το ζούμε και στην Ελλάδα όπου μάλλον δεν έχει σημασία ποιός είσαι αλλά σε ποιά καρέκλα κάθεσαι. Χαρακτηριστικό και πρόσφατο παράδειγμα οι κινητοποιήσεις στο χώρο της εκπαίδευσης, όπου μεγάλος λόγος γίνεται για το ενδεχόμενο οι καταλήψεις να είναι υποκινούμενες. Η θέση της αντιπολίτευσης είναι πως οι μαθητές δεν υποκινούνται. Τώρα, ποιό κόμμα βρίσκεται στην αντιπολίτευση δεν έχει σημασία. Η θέση της μειοψηφίας είναι διαχρονικά η ίδια.
Κι όμως, αν η ιδεολογία έβρισκε τη θέση που της αξίζει στην πολιτική αντιπαράθεση θα ήταν εξόχως ωφέλιμο για το δημόσιο διάλογο, τους πολίτες, οι οποίοι καλούνται να επιλέξουν αυτούς που θα κυβερνήσουν και τελικά, για τα ίδια τα κόμματα. Κάτι τέτοιο όμως δε φαίνεται να συμβαίνει. Συστηματικά καλλιεργείται ένα κλίμα ταύτισης των δύο κομμάτων εξουσίας το οποίο βολεύει αρκετούς, εντός και εκτός των κομμάτων εξουσίας. Η λογική του ''τι Πλαστήρας, τι Παπάγος'' τείνει δυστυχώς να εδραιωθεί για τα καλά στη συνείδηση του μέσου Έλληνα πολίτη. Θα περίμενε κανείς απο την αντιπολίτευση να προσπαθεί να πείσει τους πολίτες περί του αντιθέτου. Όμως οι κατ' ευφημισμόν πολιτικοί καβγάδες στα τηλεπαράθυρα και στη Βουλή περιορίζονται σε θέματα όπως ο αριθμός των δόσεων του τάδε επιδόματος ή η τιμή πώλησης των μετοχών της δείνα δημόσιας επιχείρησης. Μα δεν τους ζήτησε κανείς να παριστάνουν τους χρηματιστές. Περιμένουμε εναγωνίως να ακούσουμε τις πραγματικές και ξεκάθαρες απόψεις τους για μια σειρά απο θέματα τα οποία καθορίζουν την ταυτότητά μας ως κοινωνία και ταυτόχρονα χαράσσουν τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των δύο πόλων εξουσίας, π.χ. για τις σχέσεις κράτους - εκκλησίας, το περιβάλλον, την αγορά εργασίας. Μάλλον άδικα θα περιμένουμε όμως. Ατολμία, ακινησία, προσμονή για την εξουσία κι εμείς κοντεύουμε να κοιμηθούμε. Το πολιτικό κόστος θα ήταν τεράστιο σε κάθε άλλη περίπτωση, έτσι όμως όλοι βολεύονται. Εμείς θα την πέσουμε για τον ύπνο του δικαίου και αυτοί δεν θα έχουν τύψεις επειδή έκαναν την εξουσία αυτοσκοπό...
Πάντως για την ιστορία να σημειώσω πως ο Henry Clay δεν κατάφερε να εκλεγεί ποτέ πρόεδρος των ΗΠΑ. Τουλάχιστον προσπάθησε δυο φορές. Μία του κουβέντα όμως ήταν αρκετή για να του χαρίσει μια θέση στην Ιστορία. Αρκετοί άλλοι κυβέρνησαν επί χρόνια αλλά ούτε που θέλουμε να τους θυμόμαστε...

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου