Τρίτη, 20 Νοεμβρίου 2007

Άμβωνας - Αμφιθέατρο: 1 - 0


Διαβάζεις στο σχολείο για να πάρεις καλούς βαθμούς. Σπουδάζεις οικονομικές επιστήμες στην Ελλάδα και το εξωτερικό όπου καταφέρνεις να αναγορευθείς σε μάστερ της επιστήμης αρχικά και αργότερα σε διδάκτωρ. Έχεις συνεπώς αποκτήσει μια καλή εικόνα της λειτουργίας των οικονομιών, αυτών των ρευστών και απρόβλεπτων συνόλων αλληλεξαρτήσεων μεταξύ ατόμων, αγορών και Κράτους. Γεμάτος ικανοποίηση που μπορείς και βγάζεις άκρη μέσα στο χάος αναλαμβάνεις να μεταλαμπαδεύσεις τις γνώσεις σου στους νέους ανθρώπους, να τους μυήσεις στον γοητευτικό κόσμο της επιστήμης σου. Πως τα φέρνει ο διάολος, οι συμπολίτες σου κρίνουν πως είσαι άξιος να γίνεις ο νούμερο ένα υπουργός τους. Υπουργός Οικονομίας, το φανταζόσουν ποτέ; Όλα όσα μάθαινες τόσα χρόνια, μπορείς πλέον να τα εφαρμόσεις για να βάλεις επιτέλους μια τάξη, μια ισορροπία, όπως αυτές για τις οποίες μας μιλάνε όλα τα πανεπιστημιακά εγχειρίδια.
Μαζί όμως έρχονται και τα δυσάρεστα. Βλέπεις, δεν είσαι ο πρώτος που περνά από αυτήν την καρέκλα. Κι άλλοι επιστήμονες έκατσαν επάνω της γεμάτοι προθυμία να λύσουν τα σημαντικότερα προβλήματα του τόπου. Κανείς όμως δεν κατάφερε να λύσει το αναθεματισμένο ασφαλιστικό. Σαν καυτή πατάτα, ο ένας υπουργός την κληροδοτούσε στον επόμενο. Χέρι με χέρι ξέπεσε και στα δικά σου χέρια, πολλά έχουν δει τα μάτια σου μα αυτό σου φέρνει τρόμο, που λέει και το τραγούδι. Μια βραδυφλεγής βόμβα βρίσκεται επάνω στο πολυτελές γραφείο σου, δεν την άγγιξες την πρώτη σου τετραετία, μα τώρα δεν μπορείς πλέον να ακούς το τικ τακ. Σκέφτεσαι, συσκέπτεσαι, όπως ακριβώς έκαναν και οι προκάτοχοί σου, όμως όσο και να σπας το κεφάλι σου, λύση δεν μπορείς να βρεις κύριε υπουργέ της Οικονομίας μας. Δικαίως αναρωτιέσαι: "Τι να κάνω Θεέ μου;"
Όσο κι αν ακούγεται απίστευτο, ο Θεός συμμερίστηκε τον προβληματισμό σου και δια στόματος του μητροπολίτη Άνθιμου σου στέλνει την απάντησή του: "Προσευχήσου τέκνο μου". Εκεί που η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά, η νηστεία και η προσευχή μπορούν να δώσουν λύσεις. Κύριε υπουργέ, σήκω από την καρέκλα σου, κλείσε τον υπολογιστή σου και τα τηλέφωνά σου, παράτα τους ειδικούς επιστήμονες που σε πλαισιώνουν, αγνόησε τους κοινωνικούς εταίρους που συζητούν μαζί σου και τώρα αμέσως πέσε στα τέσσερα και προσευχήσου. Ο μητροπολίτης είπε πως μέσα από την προσευχή θα βρεθεί λύση για το ασφαλιστικό. Τσάμπα σπούδαζες τόσα χρόνια, τσάμπα κατέβηκες στην πολιτική για να υπηρετήσεις την κοινωνία των πολιτών, αφού τις απαντήσεις στα καυτά ερωτήματα μας τις προσφέρει η κοινωνία των μητροπολιτών. Τον επόμενο προϋπολογισμό του Κράτους θα τον παραλάβουμε, πλεονασματικό παρακαλώ, από το όρος Σινά...
Κι εγώ που τόσα χρόνια σπουδάζω κρατώντας ένα μικρό φαναράκι καθώς περιπλανιέμαι στα άδυτα της οικονομικής επιστήμης, απορώ αν πλέον θα πρέπει να προμηθεύομαι πανεπιστημιακά βιβλία ή φωνές του Κυρίου. Μερικές φορές πάντως, απορώ γιατί δεν έχω ακόμα μεταναστεύσει σε κάποια άλλη χώρα όπου οι προτάσεις οικονομικής, και όχι μόνο, πολιτικής δεν διατυπώνονται από άμβωνος...

Δευτέρα, 19 Νοεμβρίου 2007

Bienvenido a Cuba!


Τι κι αν μπήκαμε σε νέα χιλιετία, τα χρόνια που περνούν, ο κόσμος που "προοδεύει", φαίνεται πως δεν είναι από μόνα τους ικανά να εξαλείψουν τα σκοτεινά κατάλοιπα του παρελθόντος, κληροδοτημένα από γενιές φτωχότερες και λιγότερο μορφωμένες, κληρονομημένα από μια γενιά που παρά τις ανέσεις και τις ευκαιρίες της, τα συντηρεί σε κατάσταση σχεδόν αρίστη. Έστω άθελά της. 'Η με μια ανομολόγητη ενοχή. Δεν έχει σημασία.
Ο λόγος για τους διάφορους τύπους πατερναλισμών που είναι ακόμα παρόντες σε έναν κόσμο που αλλάζει δραματικά σε κάθε χτύπο του δείκτη των δευτερολέπτων. "Ξέρουμε τι είναι καλό για σένα και θα σε βοηθήσουμε να το πετύχεις. Αν χρειαστεί, θα σε αναγκάσουμε κιόλας". Πατερναλισμός παλαιού τύπου. Ποιός είπε πως έχει εκλείψει; Ρίχνοντας γρήγορες ματιές στο ιστολόγιο της Yoani Sanchez αντιλαμβάνεται κανείς πόσο δύσκολο είναι για έναν άνθρωπο που θέλει να αναπνεύσει καθαρό αέρα να ζει υπό ένα καθεστώς απαγορεύσεων, περιορισμών, ενοχοποιήσεων της ίδιας της ελεύθερης σκέψης και του δικαιώματος επιλογής. Όλα στο όνομα της "Μεγάλης Επανάστασης" που κανείς δεν ξέρει ποιό ακριβώς είναι το νόημα της σήμερα, που όλο και περισσότεροι καταλαβαίνουν ή είναι έτοιμοι να παραδεχτούν πως κάπου, κάπως, κάποτε χάθηκε στο δρόμο προς τον πολυπόθητο (από πόσους;) μετασχηματισμό. Κι όμως στην σημερινή Κούβα η μεγάλη ιδέα του κομμουνιστικού μετασχηματισμού εξακολουθεί να υπάρχει, δεν μπορώ να είμαι σίγουρος όμως αν πλέον σαγηνεύει ή παγιδεύει τους κατοίκους του νησιού. Σε κάθε περίπτωση όμως, εξακολουθεί να κυριαρχεί στην κοινωνική, οικονομική ακόμα και στην πολιτιστική ζωή των σημερινών κατοίκων της Κούβας. Βάλτε για μια στιγμή τον εαυτό σας στη θέση της Yoani Sanchez που ζει και εργάζεται στην Αβάνα. Μαθαίνετε πως ξεκινά μια έκθεση βιβλίου σε κάποιο σημείο της πόλης, όπως ακριβώς αυτές που διοργανόνωνται κάθε τόσο στην Αθήνα. Ξεκινάτε να πάτε, όμως καθώς κάνετε βόλτες μπροστά από τους πάγκους με τα βιβλία διαπιστώνετε πως κάποιοι είναι απόντες. Όχι από το αναγνωστικό κοινό που χαζεύει τους τίτλους και ρωτά τις τιμές, αλλά από τους συγγραφείς. Έκπληξη ή αναμενόμενο για μια κοινωνία οργανωμένη όπως αυτή της Κούβας; Έκπληξη ή αναμενόμενο για εμάς τους υπόλοιπους; Τα βιβλία των συγγραφέων που προτιμά δεν έχουν θέση στην έκθεση βιβλίου. Κάποιοι τα έκοψαν από τις λίστες χωρίς να ρωτήσουν κανέναν. Είπαμε, ξέρουν ποιό είναι το καλό μας και μας βοηθούν να το επιτύχουμε. Ευτυχώς όμως όταν η Yoani γυρίσει στο διαμέρισμά της, θα βρει όλους τους αγαπημένους της λογοτέχνες να την περιμένουν στα ράφια της βιβλιοθήκης της. Και θα με τη βοήθεια του διαδικτύου θα μοιραστεί τις εντυπώσεις και τις εμπειρίες της ζώντας μέσα σε ένα καθεστώς που η ίδια δεν διάλεξε, ούτε ζήτησε ποτέ κανείς τη γνώμη της για αυτό και φυσικά κανείς δεν θα την αφήσει να εκφραστεί ελεύθερα. Όπως σημειώνεται σε πρόσφατη ανάρτηση στο e-rooster, η Yoani αναγκάζεται να προσποιείται μέσα στην ίδια της τη χώρα πως είναι γερμανίδα τουρίστρια προκειμένου να μπορεί να συντηρεί το ιστολόγιό της, ενώ πρόσβαση στο διαδίκτυο βρίσκει στους χώρους ενός ξενοδοχείου που έχει ελεύθερο internet για τους τουρίστες. Οι υπόλοιποι κουβανοί είναι "ελεύθεροι" να σερφάρουν σε κουβανικές μόνο ιστοσελίδες από υπολογιστές που βρίσκονται εγκατεστημένοι στα ταχυδρομικά καταστήματα. Η εικόνα όμως που πρέπει να αποκομίζει ο επισκέπτης της Κούβας για τη χώρα πρέπει να είναι καλή και υποστηρικτική των άνωθεν σχεδιασμών.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την καθημερινότητα των ανθρώπων που βιώνουν στο πετσί τους την "επανάσταση" επισκεφθείτε το ιστολόγιο της Yoani Sanchez, Generation Y, κάνοντας κλικ στον σχετικό σύνδεσμο στο τέλος αυτής της σελίδας. Για να μπείτε πιο πολύ στο κλίμα, πιείτε και λίγο Havana Club, την ψυχή της Κούβας. Κοστίζει όμως τόσο ακριβά που το πορτοφόλι του μέσου κουβανού δεν μπορεί να την αντέξει. Ένα απο τα διασημότερα προϊόντα της χώρας απευθύνεται αποκλειστικά στους ξένους επισκέπτες. Το αναγράφει άλλωστε και στην ετικέτα του: Bienvenido a Cuba (καλωσήρθατε στην Κούβα)...

Τρίτη, 6 Νοεμβρίου 2007

Πρωταγωνιστής

Στους τελευταίους "Πρωταγωνιστές" του Σταύρου Θεοδωράκη (06/11/2007) γνωρίσαμε την ιστορία ενός πρόσφυγα που διένυσε πολλά χιλιόμετρα σε γη και θάλασσα, χωρίς βέβαια τις ανέσεις του συμβατικού ταξιδιώτη ή την ανεμελιά του αντισυμβατικού, προκειμένου να φτάσει στον παράδεισο της σύγχρονης Ελληνικής Δημοκρατίας...
Διηγήθηκε μπροστά στην κάμερα την ιστορία του, ωστόσο κάθε άλλο παρά νικημένος και παραδομένος έδειχνε στις κακουχίες που πέρασε ταξιδεύοντας από την καρδιά της Ασίας στην Ελλάδα, στις δυσκολίες και στην ανέχεια των πρώτων ημερών του επί ελληνικού εδάφους καθώς και στην υποδοχή που του επιφύλαξε η Πολιτεία. Φάνταζε ένα, μπορεί και περισσότερα, επίπεδα πάνω από όλα αυτά, έδειχνε πως έχει βγει άφθαρτος και σίγουρα δυνατότερος από όλη αυτήν την περιπέτεια που πέρασε, όντας ενθουσιασμένος γιατί η περιπέτειά του συνεχίζεται, τώρα πια κάτω από άλλους όρους, αυτούς που μπορεί και θέτει πλέον εκείνος. Το βλέμμα του φανέρωνε πως μπορούσε να κατανοεί, να συγχωρεί και να προσπερνά όλες τις κακουχίες που η ζωή του πρόσφερε τόσο απλόχερα.
Τώρα είναι πρώτος μεταξύ των συμμαθητών του στο σχολείο της πρωτεύουσας που είναι μαθητής. Θέλει να σπουδάσει Νομική, θα τα καταφέρει σίγουρα. Θέλει να αποδείξει πως Νόμος και Δικαιοσύνη δεν είναι αυτά που βίωσε όταν ζήτησε άσυλο από την επίσημες Αρχές της κατ' ευφημισμό δημοκρατίας μας. Ελπίζω να το καταφέρει κι αυτό. Πιο πολύ όμως, είμαι σίγουρος πως έχει καταφέρει να γίνει ένας άγιος που κυκλοφορεί αθόρυβα ανάμεσά μας όταν το σκοτάδι σκεπάζει τους δρόμους και τα τσιμεντένια εξαμβλώματα της Αθήνας. Ένας άγιος από εκείνους που ποτέ δεν θα αναγνωριστούν από τις ηγεσίες των εκκλησιών, που δεν θα τους δούμε ποτέ σε κάποιο τοίχο με φωτοστέφανο καβάλα στ' άλογό τους, που δεν θα διαβάσουμε ποτέ το όνομά τους σε κάποιο ημερολόγιο. Διάλεξε να απομακρυνθεί από τη θρησκεία του για να μπορεί να αφιερώνει περισσότερο χρόνο στο διαβασμά του και στους συνανθρώπους του. Λιγότερος χρόνος για το θεό, περισσότερος για τους ανθρώπους. Υπάρχουν πολλοί εκεί έξω που χρειάζονται τη βοήθειά του, που χρειάζονται βοήθεια. Κανείς όμως δεν θα βρεθεί να τους την παρέχει γιατί κανείς δεν τους αναζητά στ' αλήθεια. Όσοι δηλώνουν μεγαλόφωνα φιλεύσπλαχνοι δεν θα στρέψουν ποτέ τα βλέμματά τους στις σκοτεινές γωνιές της πόλης όπου κάποιοι φοβισμένα αποζητούν μια σπίθα ελπίδας, ακριβώς γιατί ο δρόμος τους δεν θα τους βγάλει ποτέ κατά εκείνα τα μέρη. Άλλοι πάλι, προτιμούν να έχουν τα μάτια τους στραμμένα στον ουρανό αντί να ρίξουν καμιά ματιά γύρω τους, πίσω τους, κάτω τους, μέσα τους. Κι όμως η αλήθεια δεν είναι εκεί πάνω. Όπως έγραφε και μια αφίσα στο παιδικό μου δωμάτιο, καθώς και σε πολλών άλλων τα δωμάτια, η αλήθεια είναι εκεί έξω...

Δευτέρα, 5 Νοεμβρίου 2007

Οι Συνένοχοι

Δεν υπήρχε περίπτωση η στρατιωτική στολή και το καθημερινό ξύρισμα να με αποκόψουν από συνήθειες όπως το διάβασμα λογοτεχνικών βιβλίων. Οι άνεμοι που πνέουν στο Αιγαίο ξεφύλλισαν μπρος στα μάτια μου το βιβλίο του Γιώργου Ξένου "Οι Συνένοχοι" που είναι ουσιαστικά η πρώτη του και πολύ πετυχημένη προσπάθεια στο δύσκολο χώρο του μυθιστορήματος.
Το βιβλίο πραγματεύεται τις έννοιες της ταυτότητας και της ετερότητας μέσα από έναν μυθοπλαστικά καθηλωτικό τρόπο, καλώντας μας να γνωρίζουμε, περισσότερο από όλους τους άλλους, την κεντρική ηρωίδα του μυθιστορήματος, την Ισμήνη, μια γυναίκα ώριμη, δυναμική, επιτυχημένη, πλην όμως μπερδεμένη από το γεμάτο σκιές παρελθόν της και το σύνολο των ετεροτήτων που σχεδόν πάντα βασανιστικά και συνομωτικά συνθέτουν την ταυτότητά της χθες και σήμερα. Ωθούμενη από δυνάμεις που δεν μπορεί να ελέγξει θα έρθει αναπόφευκτα αντιμέτωπη με το παρελθόν, στην ύστατη και υπέρτατη προσπάθειά της να αναπνεύσει τον αέρα της λύτρωσης και της απενοχοποίησης. Το σήμερα και το χθες συγκρούονται με τρόπο γλαφυρό και συνειρμικό στις 309 σελίδες του βιβλίου.
Συνεπώς οι ''Συνένοχοι" είναι αναμφισβήτητα μια πολύ καλή προσθήκη στο μενού των απανταχού βιβλιοφάγων. Αξίζει επίσης τον κόπο να παρευρεθούμε στην επίσημη παρουσίαση του βιβλίου, στις 23 του Νοέμβρη, μέρα Παρασκευή, ώρα 8:00 μμ, στο βιβλιοπωλείο "Ιανός" στην οδό Σταδίου 24, στο κέντρο της πρωτεύουσας. Το βιβλίο θα παρουσιάσουν ο συγγραφέας Γιώργος Ξένος, ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών Γιάννης Ζαφειρόπουλος καθώς και η δικηγόρος - δημοσιογράφος Ελένη Σκάβδη. Πέρα όμως από το γεγονός πως θα είναι ασφαλώς μια ενδιαφέρουσα λογοτεχνική βραδιά, υπάρχουν δύο ακόμα λόγοι για τους οποίους αξίζει να δώσει κανείς το παρόν. Ο πρώτος είναι πως στην παρουσίαση θα παρευρεθω κι εγώ. Όσο για το δεύτερο; Η είσοδος θα είναι ελεύθερη...
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το έργο του Γιώργου Ξένου, επισκεφθείτε το link "Λογοτεχνικά Νέα" στο τέλος του ιστολογίου μου.